«αγαπάω τη βροχή και τα τραγούδια που μιλούν για αλήτες»...

Μ’ άρεσε αυτή η δυνατή βροχή το πρωί.
Κι ας είχε πλημμυρίσει η Πατησίων, κι ας έμοιαζε με χείμαρρο σε ορισμένα σημεία η Ευελπίδων, κι ας μου ’φτανε το νερό ως τον αστράγαλο και παραπάνω, κι ας έτρεχα μες στα νερά να προλάβω το τρόλεϊ, κι ας μπήκε νερό ακόμα και στις μπότες μου.
Η πόλη βρεγμένη έχει άλλη ομορφιά.
Κι οι άνθρωποι ακόμη.
Κι οι μουσικές στην πόλη μ’ αρέσουν.
Έξω από το Πολυτεχνείο ησυχία. Ακουγόταν μόνο τα τραγούδια.
Και μετά κάπου στο ύψος της ΓΣΕΕ άλλα.
Και πιο κάτω στη συμβολή Πατησίων και Πανεπιστημίου άλλα.
Ο μπροστινός μου κύριος από εκεί που μουρμούριζε και γκρίνιαζε (του’ φταιγε ο τρόπος που φρέναρε ο οδηγός του τρόλεϊ), άρχισε ξαφνικά να τραγουδάει τα λόγια του τραγουδιού που ακουγόταν απ’ έξω.
«Τίποτα δεν πάει χαμένο στη χαμένη σου ζωή…»
Εντελώς ξαφνικά.
Άφησε τη γκρίνια κι έπιασε το τραγούδι.
Χαμογέλασα.
Κι η επαναστατημένη πόλη μ’ αρέσει.
Έχει μια γοητεία ανυπέρβλητη.
(Δε μπορώ, βέβαια, να πω το ίδιο και για την κατεστραμμένη).
Έχουν απίστευτη δύναμη και δυναμική οι φωνές όταν ενωθούν.
Μόνο που εδώ (σε αντίθεση με «έξω») έχω την εντύπωση ότι δεν εισακούονται από κανέναν. Είναι σαν το έντομο που ενοχλεί τον τεράστιο και δυσκίνητο ελέφαντα (βλ. κράτος). Ο ελέφαντας θα μετακινηθεί λίγο, ίσως αλλάξει και πλευρό, κι αυτό ήταν. Καμιά φορά νομίζω ότι μπορεί και να φαντάζει γραφικό όλο αυτό, δεν ξέρω…

Αλλά πώς έφτασα πάλι σ’ αυτά; Εγώ για τη βροχή έλεγα, δεν ήθελα σήμερα να μιλήσω γι’ άλλα…

C.

Κάπου, κάποτε, σε έναν άλλο, μακρινό γαλαξία....

C.

Η αβάσταχτη ελαφρότητα της δημοκρατίας...

Ήμουν προχτές στο λεωφορείο. Κι όπως συμβαίνει συνήθως σε κάθε λεωφορείο, υπήρχε κι ένας παππούς που στηλίτευε τα κακώς κείμενα σ’ αυτόν τον τόπο. Κι όπως -επίσης συνήθως- συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, κατέληγε με την εξής φράση-συμπέρασμα(;): «ε, ρε Παπαδόπουλος που σας χρειάζεται…». Ένας παρακαθήμενός του, δε, συμπλήρωνε προς επίρρωση του ως άνω συμπεράσματος ότι «ούτε ένας δρόμος από αυτούς που έγιναν επί χούντας (σ.σ. αναφερόταν, αν θυμάμαι καλά, στην Καλαμάτα) δεν έχει χαλάσει. Κι αυτοί που φτιάχνουν τώρα δρόμοι είναι; Αλλά πού να μιλήσεις για χούντα σήμερα..θα πέσουν να σε φάνε..». Και καλά θα κάνουν, σκέφτηκα. Αν δεν το θεωρούσα μάταιο (πού να αλλάξει τώρα νοοτροπία ο χουντικός συνταξιούχος… τζάμπα κόπος. Ακούγεται ίσως τρόπον τινά ρατσιστικό –κοινωνικά- αλλά έτσι έχει η κατάσταση νομίζω με όλους αυτούς που αναπολούν τέτοια καθεστώτα), θα του είχα απαντήσει ορθά κοφτά πως «αν δεν πέφτουν να σας φάνε, όπως λέτε κύριε, είναι ακριβώς γιατί έχουμε δημοκρατία και όχι χούντα, και η ελευθερία γνώμης και έκφρασης θεωρείται –πια- δεδομένη».
Ειλικρινά, πάντως, είναι να απορεί κανείς με την αφέλεια (χρησιμοποιώ όσο πιο επιεική χαρακτηρισμό μπορώ) ορισμένων ανθρώπων, που στη ζυγαριά της κρίσης τους ένας καλοφτιαγμένος δρόμος ή εν γένει κάποιο έργο υποδομής βαραίνει περισσότερο από την ελευθερία και τη δημοκρατία. Δηλαδή, αν κατάλαβα καλά, είναι προτιμητέο να έχουμε καλούς δρόμους από το να μπορούμε να κυκλοφορούμε-μιλάμε-αναπνέουμε-ζούμε ελεύθεροι; Απορία πρώτη.
Και απορία δεύτερη. Πόσο πια αγανακτισμένος μπορεί να είναι κανείς με την σημερινή κατάσταση που επικρατεί σ’ αυτή τη χώρα ώστε να φτάνει στο σημείο να αναπολεί εποχές και καθεστώτα επονείδιστα και απάνθρωπα που-ευτυχώς- έχουν περάσει ανεπιστρεπτί; Εκτός πια κι αν όλοι αυτοί οι αγανακτισμένοι –ενίοτε και γραφικοί (το γράφω με επίγνωση της ελαφρότητας και της αλαζονείας που μου επιτρέπει-συγχωρεί η ηλικία μου) μεσήλικες που κατά καιρούς συναντάμε σε λεωφορεία-τρόλεϊ-δημόσιες υπηρεσίες κλπ να αναπολούν τη χούντα είναι όλοι οπαδοί ολιγαρχικών μορφών διακυβέρνησης. Κι αν είναι όντως έτσι, είναι δυνατόν καθεστώτα ολιγαρχικά να έχουν τέτοια πέραση εν έτει 2008 στην Ελλάδα; Δε θα’ θελα να το νομίζω και δεν το νομίζω, ιδίως μία μέρα με τέτοια ιδεολογική (και όχι μόνο) φόρτιση όπως η σημερινή.

C.

en edad de hacer kilómetros

Είχα πολλά να γράψω σήμερα. Ένα σωρό που είδα και άκουσα τριγυρνώντας στην πόλη. Αλλά τελικά δε θα γράψω τίποτα από αυτά. Άλλη φορά. Θα γράψω μόνο τη φράση ενός αγαπημένου φίλου μου από τα Κανάρια, που γυρίζει τον κόσμο. Δεν είναι, λέει, πως δεν του αρέσουν τα Κανάρια, αλλά πως «uno aún es joven y está en edad de hacer kilómetros» (σε ελεύθερη μετάφραση: όταν είναι κανείς ακόμη νέος, είναι σε ηλικία για να κάνει χιλιόμετρα). Και μιας και πολύ θα’ θελα να ’μαι στη θέση του (τελευταία σκέφτομαι να γράφω σε ένα τετράδιο όλα τα μέρη που κάποτε θέλω να πάω), ήταν ό, τι πιο όμορφο έχω ακούσει τον τελευταίο καιρό.

Άντε λοιπόν, τι καθόμαστε; Πάμε! Ένας ολόκληρος κόσμος μας περιμένει!

C.

Τι δεν είναι ευτυχία

Λοιπόν. Ξεκινώ από εκεί που το άφησα και (δεδομένης της μεταβολής ψυχολογίας μου- όχι δεν είμαι άτομο απαισιόδοξο ή καταθλιπτικό ούτε και υπεράνθρωπος να χαίρομαι παντού και πάντα, απλώς συνήθως γράφω όταν κάτι με βαραίνει. Άλλωστε, γενικά, τα σκοτάδια είναι για να ξορκίζει κανείς, όχι τις χαρές, αυτές δεν τις γράφεις, τις ζεις) το παίρνω αλλιώς. Άμα δεν μπορούμε να καταλήξουμε στο τι είναι ευτυχία, ας δούμε λοιπόν τι δεν είναι.
Τι δεν είναι ευτυχία?
Έχουμε και λέμε.
Έχεις ένα ζεστό κρεβάτι να σε περιμένει το βράδυ κι ένα ζεστό πάπλωμα να σε «βαραίνει» το πρωί.
Έχεις φίλους και ανθρώπους να αγαπάς και να σε αγαπούν.
Έχεις χρόνο για χάσιμο.
Έχεις την πολυτέλεια να κάνεις ένα ταξίδι (τουλάχιστον) το χρόνο. Όχι μακρινό απαραίτητα, αλλά ταξίδι.
Έχεις υγεία, το ίδιο και αυτοί που αγαπάς.
Διαβάζεις ένα καλό βιβλίο, βλέπεις μια ωραία ταινία.
Τρως μια σοκολάτα.
Κάνεις έναν περίπατο.
Πας στη θάλασσα.
Κάνεις δώρα.
Δέχεσαι δώρα.
Ο ουρανός είναι σήμερα γαλάζιος και μπορείς να το δεις ή αν δεν μπορείς, μπορείς να νιώσεις τον ήλιο να σε χαϊδεύει κι είναι κι αυτό κάτι.
Μπορείς να ξαπλώσεις στο γρασίδι και να χαζεύεις σύννεφα.
Παίζεις με τους φίλους σου παιχνίδια και διασκεδάζετε.
Περιμένεις τα Χριστούγεννα.
Πας στο σούπερ μάρκετ.
Πας πού και πού έξω για φαγητό.
Έχεις ελεύθερο χρόνο (και χρήματα ενίοτε αρκετά ώστε) να κάνεις πράγματα που αγαπάς.
Σπουδάζεις.
Έχεις μια δουλειά.
Έχεις ελευθερία.
Ζεις σε ειρήνη.
Έχεις σπίτι.
Δεν έχεις φόβο.
Κι ένα σωρό άλλα που μπορείς να σκεφτείς.
Όλα αυτά (σωρευτικά ή και μεμονωμένα) δεν είναι – ασφαλώς- ευτυχία.
Όχι βέβαια.
Είναι κάτι πολύ περισσότερο.
Κι είναι λάθος να περιμένουμε την ευτυχία. Είναι πάντα δίπλα μας. Κι ας μην τη βλέπουμε καμιά φορά. Γιατί, είπαμε, ενίοτε το σκοτάδι είναι πιο πυκνό.

Κι από πότε, δηλαδή έγινε το σκοτάδι καθεστώς; Για ξύπνα!

ΥΓ. Ένιωσα χτες μια πλημμύρα ευτυχίας κατηφορίζοντας την Ερμού και μπαίνοντας στο μαγαζί με τα χριστουγεννιάτικα δίπλα στην Καπνικαρέα. Ήταν απόγευμα και δεν είχε κόσμο, μόνο εγώ κι άλλοι δυο. Δεν ξέρω πόση ώρα έκατσα και χάζευα τα carousel, τις μπάλες με το χιόνι (αυτές που τις αναποδογυρίζεις κι όλα γύρω είναι χιονισμένα;) και τα μουσικά κουτιά. Δεν πήρα τίποτα, αλλά βγήκα χαμογελαστή.

Ευτυχισμένη νιώθω και τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, είναι πρωί Σαββάτου (η ώρα γραφής και η ώρα ανάρτησης διαφέρουν) με ησυχία και απαλό αεράκι, στη βεράντα, κι έχω μόλις ξυπνήσει από ένα υπέροχο όνειρο (Είχα, λέει, μια μηχανή του χρόνου και όχι μόνο. Αρκούσε να πατήσω ένα κουμπί και να σκεφτώ ένα μέρος και στο δευτερόλεπτο διακτινιζόμουν εκεί!Τέλειο!!)

Μουσική υπόκρουση για τις παραπάνω γραμμές το o.s.t. της Amelie από τον Yann Tiersen.

C.

εν λευκώ...

Λευκή μου τύχη και λευκή ζωή μου
γιατί τα βράδια κρύβεστε στο γκρίζο
βλέπω στο άσπρο σας την προβολή μου
και το μετά απ’ το μετά γνωρίζω

Αν είχα θάρρος για να πω το έλα
τώρα δε θα ‘χα τη φωτιά στο αίμα
αν είχε χρώμα θα ’ταν άσπρη η τρέλα
αν είχε σώμα θα ’ταν πάλι ψέμα

Κοίτα τα χέρια πως γυρνούν στον τοίχο
σα να χορεύουνε με τη σιωπή μου
κι εγώ που χρόνια γύρευα το στίχο
που θα εξηγήσει τη βουβή ζωή μου

Μεταμφιέζω τη σιωπή σε λέξη
και τη χαρίζω σ’ όποιον μου εξηγήσει
να ’χει το μέλλον μου να επιλέξει
ποιο παρελθόν μου θα ξαναγυρίσει

Τίποτα σημαντικό
ζω μονάχα εν λευκώ...

Λευκή μου τύχη και λευκή ζωή μου
καλά τα λεν οι έγχρωμοι μου φίλοι
Το πρόβλημά μου η υπερβολή μου
κι ό, τι αργεί απάντηση να στείλει

Αν είχε θάρρος να φανεί ο λόγος
τώρα δε θα ’τανε φωτιά στο αίμα
αν είχε χρώμα θα ’ταν άσπρο ο φόβος
αν είχε σώμα θα ’ταν σαν κι εμένα

Αν σ’ αγαπούν να μάθουν να το λένε
κι αν δε στο πουν να μάθεις να το κλέβεις
κι αν θες να δεις τ’ αληθινά να καίνε
πρέπει στο ύψος της φωτιάς ν’ ανέβεις

Και σε λυπούνται που δεν το ’χεις νιώσει
κι εσύ λυπάσαι που το ξέρεις πρώτος
και που κανείς δεν είχε λάβει γνώση
πως η σιωπή σου ήταν πάντα κρότος

Δικαίωμά μου να ποντάρω λίγα
δικαίωμά μου να πηγαίνω πάσο
κι εκεί που λένε πως ποτέ δεν πήγα
εγώ δεν πρόλαβα να το ξεχάσω

Κι όποιος ρωτήσει γιατί πάντα φεύγω
μ’ αυτόν τον τόνο του λευκού στο βλέμμα
τους λέω μια φράση σα να υπεκφεύγω
με μια ελπίδα να’ ναι σαν κι εμένα

Τίποτα σημαντικό
ζω μονάχα εν λευκώ...

Δανείζομαι τα λόγια του Γ. Ευαγγελάτου για να με περιγράψω αυτήν την περίοδο. Τα υπόλοιπα θα τα γράψω στο τετράδιό μου. Σαν να μου φαίνεται ξαφνικά πως έχω να κλείσω πολλές τρύπες μέσα μου, σαν ξαφνικά να μπάζει από παντού… Δεν ξέρω πότε μας κάνει τη χάρη η κυρία ευτυχία και καταδέχεται να μας συναναστραφεί. Αν ισχύει ότι αυτό συμβαίνει όταν δεν την αποζητάμε, τότε εγώ τελευταία μάλλον την ψάχνω σαν τρελή. Ή μπορεί και να ’ναι αλλιώς τα πράγματα, πού να ξέρω…

C.

Σήμερα δεν ήθελα πολλά...

Να κάτσω σ’ ένα παγκάκι και ν’ ακούω τα πιτσιρίκια που είχαν γεμίσει την πλατεία Συντάγματος.

Μια θέση σ’ ένα πλοίο που φεύγει. Ή και τρένο.

Έναν βράχο πλάι στη θάλασσα.

Να ξαπλώσω στο γρασίδι και να λιάζομαι για ώρα.

Ένα ποδήλατο να φέρνω βόλτες .

Να κάτσω κάπου ψηλά και να χαζεύω την πόλη.

Έναν περίπατο χωρίς προορισμό.

Μια λέξη.

"Ένα σπίτι για να γεννηθείς
ένα δέντρο για ν’ ανασάνεις
ένας στίχος για να κρυφτείς
ένας κόσμος για να πεθάνεις."
(Τάσος Λειβαδίτης, Απλοί στίχοι)

C.

Τελευταία κάτι έχω.
Δεν είμαι καλά.
Μάλλον όχι.
Ώρες ώρες δεν είμαι καλά.
Ώρες ώρες έχω μια λύπη.
Ή κάτι μου φταίει.
Δεν είμαι δυστυχισμένη ή λυπημένη.
Δεν είμαι όμως και χαρούμενη.
Για τις δεδομένες στιγμές μιλώντας πάντα.
Μια αίσθηση ανικανοποίητου με εμποδίζει να χαίρομαι τα όσα έχω.
Λογικά αν το δεις, δεν έχω κανένα λόγο να σκέφτομαι ή νιώθω έτσι.
Λογικά.
Και η Κ. τα ίδια.
Ίσως να είναι η περίοδος αυτή η μεταβατική.
Σίγουρα αυτό.
Μέσα σ’ όλα αυτά αποφάσισα να γεμίσω τις ώρες μου με απωθημένα.
Ούτε ένα δε θ’ αφήσω, ούτε ένα.
Όλα στο φως θα τα ξορκίσω.
Αυτός που μπαίνει θα είναι ο χειμώνας μου, το πήρα απόφαση.
Θα δοκιμάσω και θα δοκιμαστώ.
Κι η σκέψη αυτή με κάνει να χαμογελάω.
Ευτυχία.
Είδες πώς γίνεται;
;-)

C.

Μεταξύ συ(νει)ρμών…

Εδώ και μέρες συνειδητοποίησα ότι η μέρα πήρε να μικραίνει. Νυχτώνει τώρα αισθητά πιο νωρίς. Τα βράδια στο τρένο και στον προαστιακό βαραίνουν, μια περιρρέουσα μελαγχολία είναι αισθητή ενίοτε στα βαγόνια. Ίσως και να έχει να κάνει με την εικόνα. Με το πλήθος των παραστάσεων που εναλλάσσονται στο παράθυρο. Η εικόνα οδηγεί σε συνειρμούς και σε βάζει αναπόφευκτα στη διαδικασία να σκεφτείς. Η επαναλαμβανόμενη και πανομοιότυπη μαυρίλα έξω από τα τζάμια του μετρό, αντιθέτως, ίσως και να είναι τελικά πιο προστατευτική για τον επιβάτη…ίσως...
Πιάνω στον προαστιακό θέση δίπλα στο παράθυρο. Είναι βραδάκι, γυρίζω από δουλειά και μάθημα, είμαι κουρασμένη. Απέναντι και δίπλα μου έρχονται να καθίσουν ένα κοριτσάκι με τους γονείς του. Το κοριτσάκι ρωτάει συνέχεια αν τρέχουμε αρκετά, η μαμά της γελάει, εκείνο ξαναρωτάει «μαμά, τρέχουμε τώρα;» , την κοιτάζω και μου σκάει ένα τεράστιο χαμόγελο. Κάθε που την κοιτάω το ίδιο τεράστιο χαριτωμένο χαμόγελο με τα αραιά δοντάκια σχηματίζεται στο προσωπάκι της. Είναι πολύ χαρούμενο παιδάκι. Ξαφνικά γυρίζει στη μαμά της, της ψιθυρίζει κάτι στο αυτί, η μαμά της γελώντας συγκαταβατικά σκύβει και από τις τσάντες που κρατάει βγάζει ένα παπούτσι μπαλαρίνα βυσσινί με φιογκάκι και της το δίνει. Το κοριτσάκι προτάσσει το χέρι του και μου το δείχνει.
-Κοίτα, είναι καινούριο.
-Τι όμορφο..δικό σου είναι;
-Ναι, το πήρα για το μπαλέτο, αλλά και για να περπατάω. Γιατί αυτό, ξέρεις, δεν είναι σαν τα άλλα παπούτσια.
-Είναι άνετο;
-Ναι, είναι άνετο.
Ξαφνικά κολλάει το προσωπάκι της στο τζάμι και προσπαθεί να δει έξω.
-Δε βλέπω τίποτα. Τρέχουμε τώρα;
-Ναι, τρέχουμε πολύ.
-Κι εγώ με το πατίνι τρέχω πάρα πολύ. Πάω σφαίρα!
Η στάση μου έφτασε. Σηκώνομαι να κατέβω.
-Γεια σου, κορίτσι! Μου λέει, μου χαμογελάει πάλι πλατιά και κουνάει το χεράκι της μέχρι που βγαίνω από το συρμό.
Στο μετρό περιμένοντας να έρθει ο συρμός μου παρατηρώ τους γύρω μου. Η κοπέλα που κάθεται δίπλα μου βγάζει από την τσάντα της ένα μπλοκάκι και στυλό κι αρχίζει να γράφει κάτι. Βλέπω τις πρώτες λέξεις και από περιέργεια κοιτώ να δω τι θα γράψει στη συνέχεια. Σκέφτεται κάθε πρόταση πολύ, πριν την αποτυπώσει στο χαρτί. Οι πρώτες αράδες που πρόλαβα να δω, πριν έρθει ο συρμός και σηκωθούμε για να εισέλθουμε, ήταν οι εξής:

«Πόλη άδεια, αλλά ζει. Φώτα παντού. Άνθρωποι ήταν εδώ πριν λίγο, αλλά τώρα; Ησυχία, ηρεμία, εφιάλτης, ύπνος, νάρκωση. Η πόλη ζει και χωρίς ανθρώπους. Οι άνθρωποι είναι λεπτομέρεια […]»
Τις διαβάζω αυτές τις γραμμές και σκέφτομαι «Θε μου, τι λέει; Τι λέει; Είναι δυνατόν;»
Δεν υπάρχει πόλη δίχως ανθρώπους. Αν λείπουν αυτοί, η πόλη είναι φάντασμα, παύει να υπάρχει. Τι θα ’ταν άραγε οι πόλεις χωρίς τους ανθρώπους τους, αν όχι έρημοι χώροι, αδιάφοροι, δίχως παρόν και μέλλον; Οι άνθρωποι είναι το καθοριστικό στοιχείο κάθε πόλης, είναι αυτοί που τη διαμορφώνουν, αυτοί που της δίνουν ζωή κι από κουκίδα στο χάρτη γίνεται πόλη ζωντανή με λεωφόρους, σινεμά, σχολεία, πλατείες…Αυτό που κάνει τις πόλεις είναι οι άνθρωποι και οι στιγμές τους. Όπως ακριβώς πολύ όμορφα το γράφει ο Τσίρκας στις Ακυβέρνητες Πολιτείες, κι είναι αυτή μια φράση από τις πιο αγαπημένες μου της ελληνικής πεζογραφίας:
«Μια ζωή που έζησες, την έζησες, δεν τη βρίσκεις αλλού. Γιατί την έζησες μέσα σε μυρουδιές, μέσα σε φώτα, μέσα σε ήλιους και βροχές, μέσα σ’ ανθρώπους. Κι αυτά όλα θα μένουν πίσω σου και θα τ’ αναζητάς»...

C.

Παρίσι-Αβάνα με 0.50 € (ταξίδια και σκέψεις της πεντάρας)

Άμα πάρεις το 550 που πάει προς Κηφισιά, κάνεις σε διάστημα μισής ώρας το γύρο του κόσμου. Κι αν όχι το γύρο του κόσμου, από Παρίσι κι από Αβάνα περνάς σίγουρα. Χωρίς να ξοδέψεις πάνω από 0.80 ευρώ. Άντε, 0.50, αν είσαι φοιτητής ή γενικά δικαιούσαι μισό εισιτήριο. Κι άμα δε με πιστεύεις, τσέκαρε τις στάσεις του και θα δεις.

Εγώ, που λες, σήμερα το πήρα και προς την Κηφισιά και προς το κέντρο. Όχι ότι έχει σημασία, αλλά κάπως πρέπει να περάσω σ’ αυτό που θέλω να πω στη συνέχεια. Για το καινούριο μου mp3 (μάλλον mp4, όπως με πληροφόρησαν , αλλά δε βαριέσαι..για μένα όλα το ίδιο είναι), το οποίο με τροφοδοτούσε με μουσικές σε όλη τη διαδρομή. Ενέδωσα κι εγώ στη μόδα του ακουστικού στο αυτί, αν και δεν είμαι σίγουρη ότι έκανα καλά. Μέχρι τώρα ποτέ δεν άκουγα μουσική στο δρόμο (εννοώ περπατώντας, γιατί στο αμάξι εντάξει, δεν γίνεται χωρίς μουσική). Μου αρέσει να ακούω τους ήχους της πόλης, αγαπώ ακόμη και τη φασαρία της. (Κι ύστερα, αν είχα ακουστικά στ’ αυτιά δε θα μπορούσα να ακούσω τις προάλλες εκείνα τα τιτιβίσματα στη Φιλελλήνων, που όσο κι αν σήκωσα ψηλά το κεφάλι μου, δεν κατάφερα να ανακαλύψω από πού προέρχονται. Υπάρχουν τιτιβίσματα στην πόλη, ακόμη και στο κέντρο, στις μεγάλες λεωφόρους. Αν αφουγκραστείς προσεκτικά, θα το δεις.) Αποφάσισα ότι πρέπει να αλλάξω τακτική στο τελευταίο μου ταξίδι με το κτελ, όπου αναγκάστηκα να υποστώ τα σκυλάδικα που μας είχε βάλει ο οδηγός στα μεγάφωνα, μετανιώνοντας αυτή την άρνησή μου ως προς την αγορά mp3. Βρέθηκα, λοιπόν, την προηγούμενη βδομάδα σε ένα καινούριο κατάστημα ηλεκτρικών ειδών και επί τη ευκαιρία πήρα και το mp3(4).

Ναι, εντάξει, η μουσική είναι όμορφο να σε συνοδεύει στον περίπατό σου. Αλλά εγώ από την πρώτη στιγμή άρχισα να έχω δεύτερες σκέψεις. Σαν να μου φαίνεται καλύτερα ήμουν με τις κόρνες και τα μαρσαρίσματα… γιατί τώρα που ακούω μουσική, ακούω αναπόφευκτα και στίχους (γιατί μέχρι στιγμής στο δρόμο μόνο ραδιόφωνο ακούω) κι αυτό με βάζει στη διαδικασία να σκέφτομαι. Κι εντάξει, πάντα σκέφτομαι όταν περπατάω μόνη μου (και ποιος δεν το κάνει;), αλλά άλλη αυτή η ενδοσκόπηση κι άλλη αυτή που κάνεις υπό το βάρος κάποιου στίχου…η δεύτερη μου πέφτει πιο βαριά, η μουσική υπόκρουση με μελαγχολεί. Ίσως τελικά να προτιμώ το soundtrack της πόλης.

Τι άκουσα σήμερα στην πόλη; Τις φωνές των Αφρικανών που πουλάνε τσάντες και πορτοφόλια πιστά αντίγραφα μεγάλων οίκων, και της αστυνομίας. Περίμενα Μητροπόλεως και Φιλελλήνων για να περάσω στο φανάρι και ξάφνου πέρασε ξυστά δίπλα μου αλαφιασμένος ένας Αφρικάνος με την πραμάτεια του τυλιγμένη σε ένα σεντόνι. «Ντου της αστυνομίας», σκέφτηκα. Αφού πέρασα απέναντι διαπίστωσα ότι αρκετά πορτοφόλια του είχαν σκορπίσει στο δρόμο κι αυτός δίσταζε να γυρίσει και να τα μαζέψει. Τελικά αποφάσισε να επιστρέψει και ακολουθώντας τον με το μάτι είδα 2 τύπους της δημοτικής αστυνομίας να κλωτσάνε τις τσάντες και τα πορτοφόλια των Αφρικάνων, που είχαν σκορπίσει στο δρόμο. Αυτοί πήγαιναν να τα μαζέψουν κι οι αστυνομικοί τους τα τράβαγαν από τα χέρια και τα πετούσαν. Είχα αρχίσει να νευριάζω κι ήμουν σχεδόν έτοιμη να πάω να τους πω ότι δεν είναι τρόπος αυτός να φέρονται, ώσπου είδα έναν από τους Αφρικανούς να σπρώχνει τον έναν από τη δημοτική αστυνομία, αυτός να προσπαθεί να ανταποδώσει το σπρώξιμο και γενικά να γίνεται ένας μικρός χαμός. Πλάκωσαν μετά και 2 αστυνομικοί, άρχισαν να κυνηγάνε τον έναν Αφρικανό… «θα νομίζουν κι ότι κάτι κάνουν», σκέφτηκα, «για την ασφάλεια των πολιτών..αυτή είναι η ασφάλεια, αλήθεια;;».
Στ’ αυτιά μου ακούω «δεν είναι ο κόσμος ιδανικός, για τα ταξίδια είναι δανεικός, για να ’χει όνειρα να κάνει ο ενικός..»

Τέλος πάντων, συνέχισα τον δρόμο μου, σ’ έναν παράδρομο της Κριεζώτου κόσμος μαζεμένος και κάποιος μίλαγε σε ένα μεγάφωνο για την Ολυμπιακή (άλλη πληγή αυτή, από πού να αρχίσεις και πού να τελειώσεις), στην Ακαδημίας πορεία των δημοσιογράφων (νομίζω), στη Σταδίου άλλη πορεία, συνθήματα, σημαίες (και ποιος ακούει, αλήθεια;), στην παλιά Βουλή μπροστά από το άγαλμα του Κολοκοτρώνη ένα τόσο δα κοριτσάκι –δε θα’ ναι ούτε 3 χρόνων- με κόκκινο φόρεμα, κόκκινο καλσόν και κατακόκκινα παπουτσάκια μαγεύεται από τα λουλούδια και μπαίνει μέσα στο παρτέρι. Συνεχίζω το δρόμο μου και στ’ αυτιά μου ο Παύλος ψιθυρίζει:

«Όταν πεθαίνει γύρω κάθε ομορφιά
ακούω το σφυγμό σου να χτυπάει
μέσα στο στήθος μου για λίγο σταματάει
ο πόνος έστω και για λίγο σταματάει

Όταν πεθαίνει η ομορφιά παντού τριγύρω

σε ψάχνω γύρω αλλά σε βρίσκω εντός μου

γύρω απ' τον ήλιο σου κάνω έναν γύρο

και προσγειώνομαι σ' έναν καινούριο κόσμο

Κατρακυλάω μέσα στον ύπνο μου σα βράχος

ακούω σκυλιά να ουρλιάζουνε και τρέχεις

καθώς ξυπνάω μου ψιθυρίζεις να προσέχεις

πώς άντεξες τόσο καιρό μονάχος

Όταν πεθαίνει γύρω κάθε ομορφιά

ένα πουλί χτυπάει στα τζάμια και πεθαίνει

πάνω απ' την πόλη η ψυχή του ανεβαίνει

και ζωγραφίζει στον ορίζοντα φτερά

Λα λα λα ...

Όταν πεθαίνει γύρω κάθε ομορφιά

γίνεται ο κόσμος γυάλινα κομμάτια

μα έτσι όπως με κοιτάς μ' αυτά τα μάτια

ο πόνος έστω και για λίγο σταματάει…»

Μπήκε φθινόπωρο στην πόλη κι είναι όμορφα…

C.

Τα παλιά μου all star τα άφησα σε έναν κάδο σκουπιδιών κάπου στη βόρεια Γαλλία. Από κόκκινα που ήταν αρχικά, είχαν πάρει ένα ξεπλυμένο κοκκινο-ροζ χρώμα και είχαν ξεφτίσει στις φτέρνες και στο πλάι. Δεν ξέρω αν θα τα πέταγα αν δεν είχα τόσο πολλά πράγματα να φέρω πίσω και επομένως αν δεν έπρεπε τόσα άλλα να αφήσω εκεί. Η αλήθεια είναι ότι τρόπον τινά αναγκάστηκα να τα πετάξω. Το έκανα με βαριά καρδιά. Πάνε πάνω από δυο χρόνια από τότε. Κάθε που βρέχει και φοράω all star θυμάμαι εκείνα που άφησα πίσω. Και συνειρμικά τις βροχερές (και όχι μόνο) μέρες εκείνου του μακρινού καιρού.
Τα τωρινά μου all star είναι ίδια με τα προηγούμενα. Κόκκινα (ακόμη) βέβαια, και σε καλύτερη κατάσταση. Έχω ως επί το πλείστον κόκκινα παπούτσια. Σκέφτομαι να πάρω άλλο ένα ζευγάρι διαφορετικού χρώματος και να κάνω ένα δίχρωμο ζευγάρι. Να φοράω ένα κόκκινο κι ένα π.χ. πράσινο ή μαύρο. Το είδα προχτές σε κάποιον στο μετρό και μ’ άρεσε.
Δύσκολα αποχωρίζομαι τα all star μου. Τα παίρνω στα ταξίδια, τα φοράω στη δουλειά, στις συναυλίες, στις βόλτες. Λένε πως από τα παπούτσια καταλαβαίνεις πολλά για την προσωπικότητα ενός ανθρώπου. Αν αυτό είναι αλήθεια, τότε, δεν ξέρω, ίσως και να ’μαι ένα ζευγάρι κόκκινα all star...

C.

Αγαπημένο μου ημερολόγιο…

«Σύρα, Ερμούπολη.

Δυσκολεύομαι να θυμηθώ την ημερομηνία, όπως μου συμβαίνει πάντα στις διακοπές. Είναι Κυριακή, 17 Ιούλη, ναι, της Αγίας Μαρίνας και βρίσκομαι στη Σύρο. Είμαι ευτυχισμένη. Είμαι εκεί ακριβώς που θέλω να βρίσκομαι, τη στιγμή ακριβώς που θέλω να βρίσκομαι. Αυτό είναι ευτυχία, θαρρώ. Να ‘χεις αυτό που θες όταν το θες. Είμαι σ’ ένα παγκάκι στο λιμάνι, σχεδόν ένα μέτρο απέχω απ’ το νερό, ένα περιστέρι περπατά καμαρωτό σύριζα στην προβλήτα. Δεν προλαβαίνω να το βγάλω φωτογραφία. Το νερό είναι ήρεμο, δεν επιθυμώ τίποτ’ άλλο παρά να το βλέπω. Στιγμές- στιγμές δεν ακούγεται τίποτα, παρά ένα ήσυχο πάφλασμα. Μπορώ να μείνω εδώ για ώρες. Μπορώ να κοιτώ τη θάλασσα για ώρες. Μόλις ήρθε δίπλα μια γιαγιά με την κυρία που την προσέχει. Η γιαγιά είναι όμορφη, όμορφη, θέλω να πω, εσωτερικά. Φορά ένα κίτρινο καπελάκι Proderm και λουλουδάτο ρομπάκι και με τη γλυκιά φωνή της μου λέει: «Γεια σου, κοριτσάκι». Μ’ αρέσει. «Ωραία είναι εδώ», λέει, «πολύ ωραία είναι». Της χαμογελώ. «Κοίτα τη μυρωδιά της θάλασσας…». Αχ, γιαγιά τι όμορφα που τα λες… Η μυρωδιά της θάλασσας… υπάρχουν άνθρωποι που πεθαίνουν και δεν έχουν δει ποτέ τη θάλασσα. Τους λυπάμαι. Δε νιώθω οίκτο, αλλά να, μια λύπη που ποτέ δεν τους δίνεται η ευκαιρία να τη δουν από κοντά, να τη μυρίσουν, να τη γευτούν, να την αγαπήσουν. Μ΄ αρέσουν τα νησιά. Μ’ αρέσουν τα λιμάνια. Κουβαλούν την ιστορία τόσων ανθρώπων, τόσων αποχαιρετισμών, τόσων φυγών…αλλά και τόσων επιστροφών. Αχ, γιαγιά, πόσο τυχερή είσαι, θέλω να της πω. Που μπορείς να κάνεις τον απογευματινό σου περίπατο στη θάλασσα, που μπορείς να κάθεσαι σ’ ένα παγκάκι τόσο κοντά της και να τη μυρίζεις. Κι αυτό ευτυχία είναι.
Πριν λίγο αποχαιρετήσαμε τον Γιώργο και τον Πελοπίδα. Ήταν ένας σχεδόν χαρούμενος αποχαιρετισμός. Θα βρεθούμε σε λίγες μέρες πίσω, στην Αθήνα. Ίσως να’ ναι η πρώτη φορά που κάθομαι στο λιμάνι και αποχαιρετώ κάποιον που φεύγει. Ναι, θαρρώ είναι η πρώτη φορά. Σ’ όλους τους άλλους λιμανίσιους αποχαιρετισμούς που έχω βιώσει, εγώ ήμουν μες στο πλοίο. Μάλλον, έναν μόνον έχω ζήσει. Στην Τήνο, πριν δυο χρόνια, που έφυγα νωρίτερα από το νησί, γιατί έπρεπε να βγάλω τους φρονιμίτες μου. Τους δύο, δηλαδή, γιατί τους άλλους δύο ακόμα τους έχω.
Σήμερα, λοιπόν, καθόμασταν στο λιμάνι και βλέπαμε το πλοίο που έφευγε και κουνούσαμε τα χέρια χαιρετώντας τα παιδιά. Λένε πως ο αποχαιρετισμός είναι πιο δύσκολος γι’ αυτούς που μένουν πίσω, σήμερα, όμως, δε θα’ θελα με τίποτα να’ μαι μέσα στο πλοίο και να φεύγω. Σ’ αυτή, δηλαδή, την περίπτωση, ο κανόνας δεν ισχύει. Και ευτυχώς.
Έχω γράψει σχεδόν πέντε σελίδες. Δεν ξέρω αν γράφω γιατί θέλω να γράψω ή γιατί έχω έτσι μια πρόφαση για να βρίσκομαι εδώ που βρίσκομαι, σ’ αυτό το παγκάκι μπροστά στη θάλασσα, χαζεύοντας τις βάρκες. Κι είναι κι αυτό το αεράκι τόσο απαλό… Πώς να το λένε άραγε; Αύρα; Ναι, μάλλον η αύρα θα’ ναι, αύρα θαλασσινή. Δε βρίσκω άλλο όνομα πιο ταιριαστό. Δίπλα η γιαγιά με την κυρία με χαιρέτησαν κι έφυγαν. Τη θέση τους πήραν δυο νέοι με τις βαλίτσες, έτοιμοι για αναχώρηση. «Κοπελιά, ενοχλούμε;» με ρωτάει ο ένας. «Όχι, όχι, καθίστε», λέω και συνεχίζω το γράψιμο. Έτσι κι αλλιώς, τώρα λέω να φύγω. Να πάω για μια βόλτα ως την άλλη άκρη της προβλήτας, στο Λιμεναρχείο, μέχρι τη στενή λωρίδα τσιμέντου που εισχωρεί στη θάλασσα, κι όπου το βράδυ το κύμα σκάει δυνατά φωτίζοντας το σκοτάδι.»

( νοσταλγία Σύρου, 17 Ιούλη 2005.)

C.

Μ’ «ενοχλεί» που υπάρχουν τόσοι επαίτες και άστεγοι σ’ αυτήν την πόλη (και γενικά). Είναι η πιο τρανή απόδειξη έλλειψης κοινωνικής πρόνοιας και της περίφημης «ισότητας». Και δεν εννοώ βέβαια τους κατά φαντασίαν (ή καλύτερα κατά κοροϊδίαν) επαίτες. Αυτοί, όταν τους ξεχωρίζω (γιατί δε βάζω και για όλους το χέρι μου στη φωτιά), με εκνευρίζουν. Γιατί προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τόσο το αίσθημα αλληλεγγύης των υπολοίπων, όσο και την ένδεια των πράγματι ευρισκομένων σε ανάγκη. Μ’ αυτούς δεν ασχολούμαι καν. Οι υπόλοιποι όμως, δεν ξέρω… σαν να με τσιμπάει ένα αγκαθάκι κάθε που τους βλέπω. Είναι γιατί μου θυμίζουν σε πόσο πλεονεκτική θέση είμαστε και πόσο άδικα και μάταια γκρινιάζουμε συνήθως; Είναι που θα ήθελα όλους να τους βοηθήσω αλλά δεν μπορώ; Δεν ξέρω, αλήθεια.
Ο αγαπημένος μου άστεγος συνήθως κάθεται έξω από τα Virgin στη Σταδίου. Δεν πρέπει να είναι πάνω από 30, έχει όμορφα γκρι μάτια και είναι η πιο ευγενική φιγούρα του δρόμου. Όποτε περνάω από εκεί επιβραδύνω και τον παρατηρώ από μακριά. Είναι μέρες που τα μάτια του (κι ο ίδιος) είναι γεμάτα θλίψη. Κι άλλες που είναι πιο αλέγκρος, ακόμα και χαρούμενο θα μπορούσες να τον πεις..ευτυχισμένο, δεν ξέρω, δεν μπορώ να ξέρω.. Μια μέρα κάτι (εντελώς ασήμαντο) του άφησα κι όταν με κοίταξε, μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι δεν έχω δει πιο ειλικρινή χαρά στη ζωή μου. Του χαμογέλασα πλατιά και σκέφτηκα ότι θα μπορούσα την επόμενη φορά να του μιλήσω. Ναι, την επόμενη, ίσως…
Ελεημοσύνη..εντάξει, δεν ακούγεται ωραίο, και σίγουρα σου τονώνει τον εγωισμό, σε κάνει να νομίζεις ότι κάποιος είσαι, ότι κάτι έκανες..σπουδαία τα λάχανα… Ποιος είσαι εσύ που θες να θεωρείς σεαυτόν ευεργέτη, που σε θέτεις σε ανώτερη θέση; Άσε που με το να κάνεις ελεημοσύνη αυτόματα διατρανώνεις το ήδη υπάρχον χάσμα, συντελείς στη διαιώνιση της ανισότητας. Και εν πάση περιπτώσει, υπάρχει και κράτος, ας ασχοληθεί κι ας τους βοηθήσει αυτό (λες και το κράτος είναι άλλο πράγμα, δεν είμαστε εσύ κι εγώ..).
Ναι, βέβαια όλα αυτά εύκολα λέγονται, ιδίως όταν μιλάς εκ του ασφαλούς και από την απόσταση που σου παρέχει η ευνοϊκή θέση στην οποία έ τ υ χ ε να βρίσκεσαι. Μα ας μην ξεχνάμε πως είμαστε άνθρωποι κι η ελεημοσύνη καμιά φορά είναι κάτι πολύ περισσότερο από μερικές πενταροδεκάρες.

C.

«Θέλεις να γίνουμε φίλες;»

«Κοριτσάκι, πώς σε λένε;»

Δε θυμάμαι πόσα χρόνια είχα να ακούσω αυτή τη φράση.Και ξαφνικά, εκεί που κολυμπούσα αμέριμνη προχθές στη θάλασσα, την ακούω ακριβώς δίπλα μου.Κι όχι μόνο αυτό. Το καλύτερο είναι ότι απευθυνόταν σε μένα!

Ήταν μια μικρή, που με είχε πλησιάσει κολυμπώντας.Την έλεγαν Μαρία και πήγαινε β’ δημοτικού. Μιλήσαμε λιγάκι κι άρχισα να βγαίνω προς τα έξω.«Κοριτσάκι γιατί βγαίνεις;» με ρώτησε. Σύντομα όμως βρήκε άλλη παρέα να ασχοληθεί (της ηλικίας της αυτή τη φορά).Αφού πέρασε κάμποση ώρα, έρχεται προς την ξαπλώστρα μου κρατώντας μια πολύχρωμη μπάλα και μου λέει: «κοριτσάκι, θέλεις να παίξουμε;»

Τέλος πάντων, δεν ξέρω γιατί γράφω εδώ αυτές τις γραμμές.

Υποθέτω ότι είναι ωραίο να το ακούς καμιά φορά αυτό το «κοριτσάκι» και να αναφέρεται σε σένα.

Έστω κι αν η ηλικία σου δεν δικαιολογεί πια τέτοιου είδους προσφωνήσεις.

Καμιά φορά νομίζω ότι δε θα μεγαλώσω ποτέ…

Υπέροχη σκέψη, έτσι; :-)

*Μουσική υπόκρουση: Songs to aging children come, Joni Mitchell ή I don’t wanna grow up, Tom Waits. Κρατάς όποιο θες.

C.

"...γιατί ό, τι υπήρξε μια φορά δε γίνεται να πάψει να ’χει υπάρξει"

«Στα αρχαία ελληνικά η επιστροφή λέγεται νόστος. Άλγος σημαίνει πόνος. Νοσταλγία είναι λοιπόν o πόνος που προκαλεί σε κάποιον η ανικανοποίητη λαχτάρα της επιστροφής. […]Στην αυγή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού γεννήθηκε η Οδύσσεια, το θεμελιώδες έπος της νοσταλγίας. Ας υπογραμμίσουμε: ο Οδυσσέας, ο κατεξοχήν άνθρωπος της περιπέτειας όλων των εποχών, είναι και ο κατεξοχήν άνθρωπος της νοσταλγίας. Πήγε (χωρίς να το πολυθέλει) στον πόλεμο της Τροίας, όπου έμεινε δέκα χρόνια. Έπειτα θέλησε να γυρίσει γρήγορα στη γενέτειρά του την Ιθάκη, αλλά οι μηχανορραφίες των θεών παρέτειναν την περιπλάνησή του, στην αρχή για τρία χρόνια, γεμάτα από τα πιο αλλόκοτα γεγονότα, κι έπειτα για άλλα εφτά χρόνια, που τα πέρασε όμηρος και εραστής, κοντά στη θεά Καλυψώ, η οποία τον ερωτεύτηκε και δεν τον άφηνε να φύγει απ’ το νησί της.
Στην Πέμπτη ραψωδία ο Οδυσσέας λέει στην Καλυψώ: «το είδα και καλά το ξέρω, η Πηνελόπη αντίκρυ σου, όσο κι αν δεν της λείπει η φρόνηση, σου υπολείπεται και στη μορφή και στο παράστημα… Κι όμως, εν γνώσει μου το θέλω και το επιθυμώ, απ’ το πρωί ως το βράδυ, σπίτι μου να γυρίσω, να δω κι εγώ τη μέρα της επιστροφής»[μετ. Δ. Ν. Μαρωνίτης].
Ο Οδυσσέας κοντά στην Καλυψώ πέρασε πραγματική ντόλτσε βίτα, ζωή άνετη, ζωή χαρισάμενη. Ωστόσο, ανάμεσα στην ντόλτσε βίτα στα ξένα και την παρακινδυνευμένη επιστροφή στο σπίτι, διάλεξε την επιστροφή. Αντί για την περιπαθή εξερεύνηση του αγνώστου (την περιπέτεια) προτίμησε την αποθέωση του γνωστού (την επιστροφή).Αντί για το άπειρο (γιατί η περιπέτεια υποτίθεται πως διαρκεί επ’ άπειρον) προτίμησε το πεπερασμένο (γιατί η επιστροφή είναι η συμφιλίωση με την περατότητα της ζωής).
Οι Φαίακες ναυτικοί απόθεσαν τον Οδυσσέα μαζί με το σεντόνι και το σκέπασμά του, χωρίς να τον ξυπνήσουν, στην παραλία της Ιθάκης, στη ρίζα μιας ελιάς, και έφυγαν. Αυτό ήταν και το τέλος του ταξιδιού. Ο Οδυσσέας κοιμόταν εξαντλημένος. Όταν ξύπνησε δεν ήξερε πού βρίσκεται. Έπειτα η Αθηνά έδιωξε απ’ τα μάτια του την ομίχλη και ήρθε η μέθη. Η μέθη της Μεγάλης Επιστροφής, η έκσταση του γνωστού, η μουσική που δονούσε τον αέρα μεταξύ ουρανού και γης: είδε τον όρμο που γνώριζε από μικρό παιδί, το δασωμένο βουνό που υψωνόταν πίσω του, και χάιδεψε τη γέρικη ελιά για να βεβαιωθεί πως είχε μείνει η ίδια όπως και πριν από είκοσι χρόνια.
[…]Ο Όμηρος τίμησε τη νοσταλγία με δάφνινο στεφάνι και καθόρισε έτσι μια ηθική ιεραρχία των συναισθημάτων. Στην κορυφή βρίσκεται η Πηνελόπη, πολύ πιο πάνω από την Καλυψώ.
Η Καλυψώ, αχ η Καλυψώ! Τη σκέφτομαι συχνά. Αγάπησε τον Οδυσσέα. Έζησαν εφτά χρόνια μαζί. Δεν ξέρουμε πόσον καιρό μοιράστηκε ο Οδυσσέας το κρεβάτι της Πηνελόπης, πάντως όχι τόσο μεγάλο διάστημα. Κι όμως, εμείς εξυμνούμε τον πόνο της Πηνελόπης και περιγελούμε το κλάμα της Καλυψώς».Η Άγνοια, Μίλαν Κούντερα (Μετ. Γιάννης Η. Χάρης)

Ο Οδυσσέας, λοιπόν, επέστρεψε. Γιατρεύτηκε, όμως, άραγε από τη νοσταλγία; Έπαψε πια να τον κατατρέχει η «ανικανοποίητη λαχτάρα της επιστροφής»; Ή μήπως επιστρέφοντας πια στην πολυπόθητη Ιθάκη και στην Πηνελόπη διαπίστωσε ότι άλλη μεγάλη λαχτάρα τον περίμενε; Η νοσταλγία για την Ωγυγία και την Καλυψώ που άφησε πίσω; Ποτέ δε θα μάθουμε την απάντηση, αφού ο Όμηρος φρόντισε το έπος του να κλείνει με την επιστροφή, εύκολα όμως μαντεύουμε… προφανώς ο Οδυσσέας δεν ησύχασε ποτέ, συνέχισε να νοσταλγεί και –ενίοτε- να υποφέρει.
Το μυαλό συχνά παίζει περίεργα παιχνίδια. Νοσταλγούμε άραγε πάντα ηθελημένα ή μήπως κάποιες φορές αυτό συμβαίνει χωρίς να το προκαλούμε;Στον εγκέφαλό μας κάθε ανάμνηση αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη ουσία. Κάθε φορά που ανακαλούμε στη μνήμη μας ένα γεγονός, ενεργοποιείται ο ίδιος πάντα μηχανισμός, το ίδιο πλέγμα λειτουργιών. Σαν κάθε ανάμνηση να έχει τη θέση της στη «βιβλιοθήκη» του μυαλού μας, θέση που μένει για πάντα η ίδια. Έτσι, κάθε που θυμόμαστε ένα γεγονός, είναι σαν να ξέρουμε σε ποιο ακριβώς διάδρομο και ράφι της τεράστιας αυτής βιβλιοθήκης βρίσκεται, και για να το βρει ο εγκέφαλός μας ακολουθεί πάντα την ίδια διαδρομή. Αντίστοιχα, υπάρχουν γεγονότα τα οποία βιώσαμε κάποτε, αλλά πλέον δεν θυμόμαστε. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν, απλώς έχουν χαθεί για κάποιο λόγο στις συντεταγμένες του μυαλού κι εμείς είναι αδύνατον να εντοπίσουμε πια τη θέση τους. Σαν ένα αντικείμενο που βιαστικά το αφήνουμε σε ένα συρτάρι, ή όπου αλλού, για να το ξαναβρούμε αργότερα, αλλά που όταν πια το αναζητήσουμε να έχουμε ξεχάσει πού ακριβώς το αποθέσαμε ή ακόμα και να έχουμε ξεχάσει πια πως κατέχουμε εμείς αυτό το αντικείμενο. Είναι σαν ο εγκέφαλος να επιτελεί , κατά κάποιον τρόπο, το ρόλο βιβλιοθηκάριου και διαχειριστή αυτής της λαβυρινθοειδούς βιβλιοθήκης. Όχι μόνο αποθηκεύει και ταξινομεί, αλλά παράλληλα διαχωρίζει, αξιολογεί. Τοποθετεί τις σημαντικές μνήμες σε περίοπτη θέση, ώστε να είναι προσβάσιμες εύκολα και ανά πάσα στιγμή, και καταχωνιάζει τις ασήμαντες στους πιο σκοτεινούς διαδρόμους της αχανούς αυτής βιβλιοθήκης, στα αζήτητα, έτσι ώστε η εύρεση τους να είναι δύσκολη έως και ακατόρθωτη μερικές φορές. Κι όλα αυτά εν αγνοία μας.
Τι είναι, όμως, αυτό που ενεργοποιεί τη μνήμη, τι είναι αυτό που μας κάνει να νοσταλγούμε «γυρίζοντας» πίσω; Αν κάτσω και το σκεφτώ, φαντάζομαι πως οτιδήποτε μπορεί να επιτελέσει αυτή τη λειτουργία, οτιδήποτε μπορεί να σηκώσει τον βιβλιοθηκάριο από τη θέση του και να τον κάνει να τριγυρνά στους διαδρόμους και να ψάχνει στα ράφια της βιβλιοθήκης προς αναζήτηση μιας συγκεκριμένης ανάμνησης .Μια λέξη, ένα τραγούδι, μια μυρωδιά, μια γεύση… οτιδήποτε.
Είμαι άνθρωπος που αγαπά να «επιστρέφει». Νοσταλγώ συχνά και πολύ. Μπορεί να συμβαίνει επειδή ορισμένες φορές έχω κάποιο ερέθισμα συγκεκριμένο, αλλά μπορεί και να το κάνω και έτσι, ασυναίσθητα, χωρίς συγκεκριμένη αφορμή. Π.χ. εκεί που κάθομαι και διαβάζω για τις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις (λέμε τώρα…) να κλείσω ξαφνικά τα μάτια και να βρεθώ στη Μονμάρτη ένα πρωινό Κυριακής ή στην Ερμούπολη ένα βραδάκι Ιουλίου ή στη Ρουέν κάποιο ανοιξιάτικο βράδυ… οπουδήποτε. Και να ’ναι τέτοια η «ανικανοποίητη λαχτάρα της επιστροφής» που πια να μην μπορώ να συγκεντρωθώ σ’ αυτό που εξαρχής έκανα.
Γιατί νοσταλγούμε οι άνθρωποι; Είναι άραγε η νοσταλγία ίδιον του ανθρώπου ή και τα ζώα καμιά φορά νοσταλγούν; Γιατί σίγουρα θυμούνται ή, εν πάση περιπτώσει, αναγνωρίζουν, συνδέουν πρόσωπα με καταστάσεις. Νοσταλγούν, όμως; Μάλλον όχι, μάλλον είναι και αυτό ένα προνόμιο του ανθρώπου, έτσι λέω. Αλλά γιατί; Γιατί κάποιος να αναμοχλεύει μέσα του αυτήν την ανικανοποίητη λαχτάρα και την άγρια χαρά και λύπη μαζί που προκαλεί η νοσταλγία; Η Μάρω Βαμβουνάκη (Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο) γράφει- εύστοχα, θαρρώ- πως «η νοσταλγία είναι ένα συναίσθημα άκρως διφορούμενο. Περιέχει έντονο αυτό που ο Ιωάννης της Κλίμακος αποκαλεί «χαρμολύπη». Πονάει κι ευχαριστεί, πληγώνει και ηδονίζει, και, κυρίως, δεν είναι εύκολο ν’ αντιληφθούμε και να περιγράψουμε τον τελικό στόχο της.Κίνηση της ψυχής προς τα πίσω με τέρμα την αφετηρία.[…]Η νοσταλγία είναι διεγερτική γιατί ο άνθρωπος ποθεί την αιωνιότητα. Αν δεν μπορεί να τη συναντήσει τραβώντας μπροστά, στρέφεται πίσω αναζητώντας την αρχή του. Διαισθάνεται πως μονάχα σπάζοντας το φράγμα του χρόνου, του μέλλοντος χρόνου και του παρελθόντος, ίσως να φτάσει στον χρόνο τον άχρονο και να ειρηνεύσει».
Όπως και να ’χει, γεγονός είναι ότι οι άνθρωποι πάντα θα νοσταλγούμε και θα ονειρευόμαστε επιστροφές (ανικανοποίητες ή εφικτές). Γιατί «αν η ελπίδα το μέλλον συντηρεί, η μνήμη τρέφει το παρόν, το παρελθόν μας δικαιώνοντας, γιατί ό, τι υπήρξε μια φορά δε γίνεται να πάψει να ’χει υπάρξει».

C.

Μαζί τραγουδάμε για το πράσινο, τραγουδάμε για τη ζωή.

Ο Μελωδία, ο ΣΚΑΪ και το μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, οργανώνουν μεγάλη συναυλία τη Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου στο Παναθηναϊκό Στάδιο ( Καλλιμάρμαρο) με σύνθημα "μαζί τραγουδάμε για το πράσινο, τραγουδάμε για τη ζωή".

Συμμετέχουν οι:
Χάρις Αλεξίου
Γιωργος Ανδρέου
Σταμάτης Κραουνάκης
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
Δημήτρης Μητροπάνος
Μανόλης Μητσιάς
Θάνος Μικρούτσικος
Γιώργος Νταλάρας
Βασίλης Παπακωνσταντίνου

Νίκος Πορτοκάλογλου
Διονύσης Σαββόπουλος
Μπαμπης Στόκας
Διονύσης Τσακνής
Ελένη Τσαλιγοπούλου
Μαρία Φαραντούρη

Τα εισιτήρια διατίθενται στα Metropolis και στην ιστοσελίδα ticketservices.gr, στην τιμή των 10€.
Τα έσοδα θα διατεθούν στο ταμείο δασών.

(βλέπε και http://www.melodia.gr/4dcgi/_w_articles_mel3_1_27/08/2008_245960).


Θα είμαστε εκεί. Θα έρθεις;;;

C.

Homo homini lupus?

«Έλα να πάρουμε έναν καφέ, να δεις που θα νιώσεις αμέσως καλύτερα, έλα μην κλαις..». Μια περιποιημένη και καθώς πρέπει κυρία που περπατά μπροστά μου απευθύνεται σε μια ξανθιά γυναίκα απροσδιόριστης ηλικίας (εγώ την έκανα 30 με 35, αλλά μπορεί και να ήταν μικρότερη, διόλου απίθανο), ίσως και όμορφη (οι καταχρήσεις, βλέπεις, αφήνουν σημάδια και ασχημαίνουν), που περπατά δίπλα της, κουβαλάει 2 τσάντες παραγεμισμένες, σκουπίζει τα μάτια της που δε σταματούν να τρέχουν με την ανάστροφη του χεριού της και περπατά τρεκλίζοντας ελαφρώς. Είναι πρωί στην Πανεπιστημίου. Η κυρία δεν είναι -προφανώς -Ελληνίδα, γιατί μιλάει με μια περίεργη προφορά, «σπαστά». Η ξανθιά γυναίκα δε μπορεί να σταματήσει να κλαίει. «Έλα, να δεις, με τον καφέ θα ξυπνήσεις» συνεχίζει η κυρία με τα γλυκά, παρηγορητικά ελληνικά της. «Γιατί τα κάνετε όλα αυτά για μένα; Ούτε που με ξέρετε..» επιμένει η κοπέλα, σαν να μην μπορεί ακόμα να πιστέψει ότι κάποιος εκεί έξω ενδιαφέρεται πραγματικά γι’ αυτήν. Σ’ αυτό το σημείο τις έχω προσπεράσει, αλλά δεν αντέχω να μην επιβραδύνω το βήμα μου για να ακούσω την απάντηση της κυρίας… Και η απάντηση έρχεται φυσικότατα, αβίαστα, σαν να ήταν εκεί από πάντα και σαν η κυρία να μη σηκώνει δεύτερη κουβέντα. «Γιατί είμαστε άνθρωποι.»

Posted by C.

Σκέφτομαι και γράφω: η πρώτη μέρα του χειμώνα.

Το καλοκαίρι έκλεισε με μπύρες και διυλίζοντας τον κώνωπα χτες βράδυ στην Πανόρμου. Δεν έχω καλύτερο από ατέρμονες συζητήσεις με φίλους για θέματα σοβαρά ή και άλλα που αγγίζουν ακόμα και το ανούσιο ή γελοίο. Χτες ήταν από τις λίγες φορές που ήμουν στην ώρα μου (ή τουλάχιστον, κι αν άργησα 5 λεπτά, πάντως έφτασα πρώτη).
Επιστρέφοντας σπίτι και λίγο πριν κοιμηθώ είπα να βάλω ξυπνητήρι, για να κάνω καλή εντύπωση στο γραφείο. Ε, πρώτη μέρα του χρόνου είναι αυτή (μάθε πως τα χρόνια έτσι μετρούν για μένα. Αρχίζουν το Σεπτέμβρη, τότε έχουν σημασία οι αρχές και τα τέλη, τότε παίρνω αποφάσεις, τότε με οριοθετώ..όσο μπορώ πάντα..). Το ρύθμισα, λοιπόν, να χτυπήσει 07:35 (μη με ρωτάς γιατί 35 και όχι 30, δεν ξέρω) και όντως έτσι έγινε, αλλά αφού άνοιξα τα μάτια συνειδητοποίησα ότι είχα ξυπνήσει στις 07:15. Γιατί, για καθαρά ψυχαναγκαστικούς σκοπούς και επειδή πάντα αργώ στα ραντεβού μου και γενικά, έχω ρυθμίσει το ρολόι του κινητού μου 20 λεπτά αργότερα από το κανονικό (χωρίς αποτέλεσμα, βέβαια, το αντίθετο μάλιστα, επαναπαύομαι και καταλήγω να αργώ περισσότερο..).
Σηκώνομαι, πάω στην κουζίνα, ανάβω το θερμοσίφωνα, επιστρέφω στο δωμάτιο, ανοίγω το παντζούρι, ξανακλείνω τα μάτια κι αλλάζω πλευρό. Κάθε 5 λεπτά περίπου κρυφοκοίταζα με το ένα μάτι το ρολόι της βιβλιοθήκης (σωστά ρυθμισμένο αυτό) που επί τούτου μετακόμισα στο κομοδίνο πριν (ξανα)ξαπλώσω.
Κατά τις 8 τελικά σηκώθηκα, έκανα μπάνιο, έφαγα κορν φλέικς, έκανα ζάπινγκ, πέταξα τα προς ανακύκλωση στον μπλε κάδο, πήρα το μετρό κι έφτασα τελικά στο γραφείο (με 20 λεπτά καθυστέρηση, εννοείται) κατσούφα, σκεφτόμενη πως η πιο δύσκολη μέρα του χρόνου ξεκινά.
Πώς έφυγε έτσι αυτό το καλοκαίρι; Ούτε που το κατάλαβα. Πώς φεύγουν τόσο γρήγορα οι μέρες, οι μήνες, τα χρόνια; Μια θεία μου λέει πως άμα άρχισες να συνειδητοποιείς το πέρασμα του χρόνου, αυτό σημαίνει ότι μεγάλωσες. Λες να μεγάλωσα; Κι αν ναι, εγώ γιατί ώρες-ώρες έχω την εντύπωση ότι είμαι ακόμα 19; 19, γιατί το πρώτο σοκ ήταν η αλλαγή δεκαετίας στα 20. Από εκεί και πέρα δεν έχουν τόσο σημασία οι αριθμοί (αν και έχω μια αδυναμία στις μονές ηλικίες:21,23,25…), μέχρι φυσικά την επόμενη αλλαγή δεκαετίας. Αλλά ως τότε έχουμε καιρό (έχουμε;)
Τέλος πάντων, βαριές αμπελοφιλοσοφίες και δεν ενδείκνυνται για απογεύματα Δευτέρας (πόσω μάλλον της πιο δύσκολης Δευτέρας του χρόνου..).
Η μέρα πήρε να μικραίνει πια. Όμορφη εποχή το φθινόπωρο. Θα χαζέψω λίγο τηλεόραση, θα κάνω μπάνιο και θα κατηφορίσω προς το Γκάζι να βρω τους φίλους μου και να μιλήσω γαλλικά με τους Γάλλους φιλοξενούμενους του Πέλο. Κι έχω μεγάλη χαρά. Γιατί, τι καλύτερο από το να κλείνεις τη δυσκολότερη μέρα του χρόνου και ταυτόχρονα να ξεκινάς το χειμώνα ανάμεσα σε γνώριμα γέλια, φλυαρώντας και σχεδιάζοντας τα επόμενα ταξίδια;

Καλό μήνα Σεπτέμβρη και καλό χειμώνα σε όλους :-)

*μουσική υπόκρουση: April come she will, Simon & Garfunkel. Με έμφαση στον τελευταίο στίχο: “September I’ll remember a love once new has now grown old”.

Posted by C.

«Υπήρξε κάποτε ένας άνθρωπος που στεκόταν μπροστά στον καθρέφτη και δεν υπήρχε το είδωλό του.
Επιθυμώ ν’ αποκτήσω τόση επίγνωση μια μέρα κι εγώ που να στέκομαι όρθιος μπροστά στον ολόσωμο καθρέφτη μου και να μη βλέπω τίποτα. Να έχω απορροφήσει τις αντανακλάσεις μου όλες.
Έξω απ’ το παράθυρό μου είναι ένα αποξεραμένο από τον χειμώνα χωράφι, μετά η αμμουδιά σαν στάχτη κι ύστερα η θάλασσα. Από τους κρύους ανέμους τα χόρτα γέρνουν σαν χάρτινα και τα κλαδιά τεντώνονται κοκκαλωμένα.
Χάρτινος νιώθω τώρα κι εγώ μακριά σου καλή μου, χάρτινος και κυττώ απ’ το παράθυρο το χωράφι, την αμμουδιά και τη θάλασσα.
Η θάλασσα είναι σαν ζητούμενο.
Η θάλασσα που μου αντιστέκεται φυλάει το κλειδί μου στον βυθό αυτού που πάντα ρέει. Όλα τα περπατώ πάνω –κάτω, τ’ αγγίζω, τα κλωτσώ. Όμως η θάλασσα μου αντιστέκεται με ατέρμονες μεταμορφώσεις. Την κυττάζω πίσω απ’ το παγωμένο τζάμι της κουζίνας και όλο φεύγει.
Εγώ μένω.
Την κυττάζω επί ώρες και νοσταλγώ το παρελθόν μου. Εκείνο που κάποτε, μέσα μου, υπήρξε θάλασσα, φυλακισμένο τώρα σε τούτο το χάρτινο κορμί, γοητεύεται και πονά που αποκόπηκε απ’ την πηγή του.
Πόσα και πόσα αποκομμένα απ’ τις πηγές τους μέσα μου πονούν και σέρνονται κι αναστενάζουν εξόριστα...»

Μάρω Βαμβουνάκη, Η μοναξιά είναι από χώμα.

(Κατά καιρούς και –περιέργως- συνήθως τέλη καλοκαιριού-αρχές Σεπτέμβρη κάτι με πιάνει και το ξεφυλλίζω. Κι ακόμα δεν το έχω βαρεθεί.)

C.

Έχω να σου πω…

Χτες βράδυ μου τηλεφώνησε η Χ*.
Ήθελε, λέει, να μου πει κάτι πολύ σημαντικό.
Νόμισα πως επρόκειτο για εκείνον τον φίλο του Ω* που βρέθηκε ξαφνικά κατηγορούμενος για αποπλάνηση ανηλίκου (αλλά αυτό είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία…).
Προφανώς, βέβαια, δεν ήθελε να μου πει γι’ αυτό, αλλά για κάτι άλλο.
Στην αρχή μου τα μάσαγε.
Με τα πολλά κι αφού έκανα τη χαζή, το ξεστόμισε.
Ο Ψ* είναι γκέι.
Α, αυτό ήταν; Της είπα.
Η αλήθεια είναι ότι δεν παραξενεύτηκα ιδιαίτερα. Όχι γιατί το περίμενα, αλλά, ξέρω ’γω; Δεν ξαφνιάστηκα κιόλας. Δεν είναι δα και κάτι τόσο αξιοπερίεργο πια. Αλλοτρίωση; Πρόοδος; Όπως και να’ χει, νομίζω πως έχουμε πάψει να αντιμετωπίζουμε τους γκέι σαν εξωγήινους που προέρχονται από άλλο πλανήτη. Ή, εν πάση περιπτώσει, τους αφήνουμε στην ησυχία τους (καλά, εντάξει, όχι πάντα. Προφανώς θέλει ακόμη πολύ δρόμο ώστε –ως είθισται με κάθε τι που παρεκκλίνει του κανόνα- να γίνουν πλήρως αποδεκτοί και ισότιμοι. Ίσως και να μη γίνουν ποτέ).
Ο Ψ*, λοιπόν, είναι γκέι. Το συνειδητοποίησε στην εφηβεία (γυμνάσιο), αλλά μόλις τώρα (περίπου, δηλαδή, 10 χρόνια μετά) βρήκε το κουράγιο να το πει. Ποτέ δεν του άρεσαν τα κορίτσια, κι ας είχε δοκιμάσει να κάνει και σχέση με μια συμμαθήτριά του στο λύκειο (απ’ όσο θυμάμαι, γιατί στο παν/μιο ελάχιστα βρισκόμασταν), κι ας του τα ’ριχνε χοντρά εκείνη η συμφοιτήτριά του που το όνομά της ξεχνώ (αλλά και να το θυμόμουν δε θα το έγραφα). Ο Ψ* ποτέ δεν ένιωσε, λέει, έλξη για κορίτσι. Εμείς, βέβαια, τότε πού να το φανταστούμε…
Η Α*, που το έμαθε πρώτη, έκλαιγε, λέει, ένα βράδυ όταν της το είπε. Όχι για τις σεξουαλικές του προτιμήσεις προφανώς. Αλλά να, φαντάζομαι, ως να συνηθίσει ότι ο Ψ* αλλάζει πλέον ζωή άρδην. Και όλος ο κύκλος του (οικογενειακός, φιλικός, κλπ) πρέπει να προσαρμοστεί σ’ αυτό.
Τέλος πάντων, υπό το «βάρος» αυτής της αποκάλυψης, κάθισα και σκέφτηκα. Ανέτρεξα, δηλαδή, στα τελευταία χρόνια του σχολείου. Κάναμε αρκετή παρέα τότε με τον Ψ* και άλλα παιδιά των οποίων τα ίχνη έχω χάσει, κι ας ζούμε στην ίδια πόλη (έτσι συμβαίνει καμιά φορά με τους φίλους της εποχής του σχολείου. Τους χάνεις, αλλά καμιά φορά τους ξαναβρίσκεις). Βόλτες, διακοπές, ύστερα τα πρώτα χρόνια στο παν/μιο… και σκέφτομαι πόσο τελικά θα υπέφερε, πόσο θα καταπιέστηκε όλα αυτά τα χρόνια που για μας κύλησαν ανέμελα (σίγουρα, δηλαδή, πιο ανέμελα απ’ ότι για εκείνον).
Και τελικά χαίρομαι γι’ αυτόν. Σίγουρα, βέβαια, τα πράγματα εφεξής δεν θα είναι ρόδινα γι’ αυτόν (δεν ξέρω καν αν οι γονείς του το ξέρουν). Αλλά από την άλλη, φαντάζομαι, θα του’ χει φύγει ένα βάρος. Βάρος χρόνων. Και δεν είναι λίγο αυτό.

* Για ευνόητους λόγους αποφάσισα να βάλω Χ, Ψ, Ω, Α, αντί για τα πραγματικά ονόματα.

** Η εικόνα, από τους δρόμους της Valencia. "Ζήσε τη ζωή σου".

(posted by C.)